Od 20 maja w całej Unii Europejskiej stosowane jest rozporządzenie STR dotyczące najmu krótkoterminowego. Polska nie uchwaliła jednak ustawy dostosowującej krajowy system do nowych przepisów. Ministerstwo Sportu i Turystyki wskazuje, że do czasu wejścia w życie projektowanej nowelizacji gminy mogą korzystać z obecnych ewidencji innych obiektów, w których świadczone są usługi hotelarskie, ale sankcje przewidziane w rozporządzeniu STR co do zasady nie będą jeszcze stosowane.
20 maja zaczęło być stosowane rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE dotyczące gromadzenia i udostępniania danych o usługach krótkoterminowego najmu lokali mieszkalnych. Polska weszła jednak w nowy reżim bez uchwalonej ustawy dostosowującej krajowe przepisy do regulacji unijnych.
Projekt nowelizacji ustawy o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych, przygotowany przez Ministerstwo Sportu i Turystyki, nadal znajduje się w rządowym procesie legislacyjnym. Resort opublikował dwa stanowiska: jedno dotyczące stosowania rozporządzenia STR od 20 maja, drugie – wpisywania do ewidencji innych obiektów podmiotów niebędących przedsiębiorcami.
Z pierwszego stanowiska wynika, że rozporządzenie STR jest aktem bezpośrednio obowiązującym w całej UE i nie wymaga wdrożenia do polskiego porządku prawnego jak dyrektywa. MSiT zastrzega jednak, że część jego postanowień wymaga ustawowego dostosowania krajowego systemu. Temu ma służyć projekt nowelizacji ustawy hotelarskiej.
Gminy mają korzystać z obecnych ewidencji
Do czasu wejścia w życie nowych przepisów resort wskazuje na obecnie obowiązującą ustawę o usługach hotelarskich oraz rozporządzenie z 2004 r. w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów, w których są świadczone usługi hotelarskie.
Według MSiT przepisy te pozwalają wójtom, burmistrzom i prezydentom miast, w ramach prowadzonych przez nich ewidencji innych obiektów, nadawać wymagany przez rozporządzenie STR numer identyfikacyjny dla każdego umeblowanego lokalu mieszkalnego będącego przedmiotem krótkoterminowego najmu.
Docelowo projektowana ustawa ma uporządkować ten system przez utworzenie Centralnego Wykazu Turystycznych Obiektów Noclegowych, dostępnego dla każdej gminy przez funkcjonalność API. Na razie rozwiązaniem przejściowym mają być istniejące lokalne ewidencje.
MSiT wskazuje również, że numery wygenerowane w tych ewidencjach mogą być stosowane w ofertach najmu krótkoterminowego. Jednocześnie resort zastrzega, że w związku z nadal trwającym procesem legislacyjnym sankcje przewidziane w rozporządzeniu STR co do zasady nie mogą być stosowane do czasu wejścia w życie odpowiednich przepisów projektowanej ustawy.
Nie tylko przedsiębiorcy
Drugie stanowisko MSiT dotyczy tego, czy do ewidencji innych obiektów mogą być wpisywane podmioty niebędące przedsiębiorcami. Znacząca część najmu krótkoterminowego funkcjonuje bowiem poza klasyczną działalnością hotelarską i często jest prowadzona przez osoby fizyczne.
Resort wskazuje, że wcześniejsze brzmienie ustawy o usługach hotelarskich, przed zmianą z 2017 r., ograniczało jej stosowanie do przedsiębiorców. Obecnie takiego ograniczenia nie ma. Według MSiT ustawę można co do zasady stosować do wszystkich podmiotów świadczących usługi hotelarskie, także osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej.
Ministerstwo podkreśla, że art. 39 ust. 3 ustawy hotelarskiej nakłada obowiązek zgłoszenia obiektu na przedsiębiorcę albo rolnika, ale nie oznacza to, że do ewidencji nie mogą być wpisywane obiekty prowadzone przez inne podmioty. Jeżeli więc osoba niebędąca przedsiębiorcą ani rolnikiem złoży wniosek o wpis innego obiektu, w którym świadczone są usługi hotelarskie, według resortu nie ma przeszkód prawnych, aby taki wniosek został zrealizowany.
Najem krótkoterminowy był jednym z tematów HIT 2026
O tym kierunku zmian dyskutowano także podczas Hotel Investment Trends Poland & CEE 2026 w panelu „Nowe regulacje: Przyszłość rynku condo i najmu w świetle zmian prawnych”. Dominik Borek, dyrektor Departamentu Turystyki w MSiT, przedstawiał założenia projektowanych przepisów jako element wdrażania unijnych regulacji STR: przez rejestrację, nadawanie numerów identyfikacyjnych, raportowanie danych przez platformy i wyposażenie samorządów w narzędzia pozwalające lepiej kontrolować rynek.
Borek wskazywał, że obecnie najem krótkoterminowy może być prowadzony w sposób trudny do uchwycenia w oficjalnych danych, przez co państwo i samorządy nie znają pełnej skali tego zjawiska. Projektowane regulacje mają porządkować ten segment rynku, ograniczać szarą strefę i umożliwiać reagowanie w przypadku naruszeń prawa, m.in. przez mechanizmy związane z wpisem do rejestru.
Opublikowane przez MSiT stanowisko wpisuje się w ten sam kierunek, opisując jednocześnie sposób działania systemu do czasu wejścia w życie projektowanej ustawy. Resort wskazuje, że numery identyfikacyjne mogą być obecnie nadawane w ramach istniejących ewidencji innych obiektów, w których świadczone są usługi hotelarskie. Po uchwaleniu nowych przepisów system ma zostać uporządkowany przez Centralny Wykaz Turystycznych Obiektów Noclegowych oraz mechanizmy wymiany danych z platformami.
Spór o zakres regulacji zostaje
Wejście w życie rozporządzenia STR nie kończy krajowego sporu o model regulacji najmu krótkoterminowego. W Sejmie procedowany jest również poselski projekt Polski 2050, który idzie dalej niż projekt rządowy. Przewiduje m.in. większą rolę gmin, możliwość wprowadzania lokalnych ograniczeń oraz rozwiązania dotyczące wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych.
Podczas sejmowej debaty w kwietniu oraz podczas panelu na HIT różnica była widoczna. MSiT akcentuje przede wszystkim rejestrację, wymianę danych, ograniczanie szarej strefy i narzędzia kontrolne dla gmin. Polska 2050 mocniej przesuwa akcent w stronę lokalnego zarządzania rynkiem, w tym wpływu samorządów, wspólnot i spółdzielni na możliwość prowadzenia najmu krótkoterminowego w konkretnych miejscach.
Po 20 maja problem przestał być wyłącznie legislacyjny. Rozporządzenie STR już obowiązuje, platformy i właściciele lokali muszą przygotowywać się do nowego modelu raportowania, a gminy dostały od resortu wskazanie, by korzystać z obecnych ewidencji. Pełny krajowy system nadal jednak nie został uchwalony.
Dodaj komentarz